Religija i verske zajednice
Religija i verske zajednice
Bogorodičina crkva – Hram rođenja presvete Bogorodice
Građena je nastojanjem istovernih Srba, Cincara i Grka i uglavnom je 1780.godine završena. Monumentalna poznobarokna crkva kasnije je dobila (1788) bogato izrezbareni ikonostas, rad novosadskog majstora Aksentija Markovića, koji je 1815.godine oslikao jedan od najpoznatijih srpskih klasicističkih slikara tog vremena – akademski umetnik Arsenije Teodorović. Iste godine postavljeno je veliko zvono (postoji i danas) koje podseća na pobedu koalicije evropskih država u ratu s carem Napoleonom. Veliku svodnu fresku iznad soleje (prostor ispred oltara) uradio je zemunski slikar Živko Petrović, a zidne slike, u tehnici al seko – 1937. godine ruski slikar Andrej Bicenko. U porti je 1822. godine Srpska crkvena opština podigla novu jednospratnu klasicističku zgradu za Srpsku i Grčku školu. U njoj je 1825.god. osnovana Slovenosrpska biblioteka (danas Biblioteka «Sveti Sava»).
Dom Srpske pravoslavne crkvene opštine
Na zapadnoj strani Bogorodičine crkve je, na čelu bloka između tri ulice, na proširenom zemljištu stare crkveno-školske zgrade iz 1822. godine, prema planovima zemunskog inženjera Koste Atanackovića-Stanišića 1909. godine, sagrađena za proširene potrebe Crkvene opštine i njene Srpske škole, za ono vreme reprezentativna spratna zgrada. Jednospratnica je oblikovana u duhu neoromantizma i odlikuju je razuđena fasada s glavnim ulazom i bogato stilskim obrađenim završnim vencem.
Svetonikolajevska crkva – Hram svetog oca Nikolaja
Sagrađena je na mestu pređašnjih hramova 1752. godine i ima sve odlike baroknih crkava podizanih u vreme Vojne granice. Bogati višepojasni ikonostas oslikao je 1762. god. obrazovani slikar Dimitrije Bačević, koji se ubraja u najistaknutije slikare prelaznog doba od tradicionalne umetnosti do baroka. Zidne slike i niz ikona, među njima i celivajuće, radio je Zemunac Živko Petrović (+1868). U velikom požaru 1867.godine izgoreo je prvobitni zvonik. Prilikom obnove, do 1870.godine radi stabilnosti građevine na južnoj i severnoj fasadi, izgrađeni su kontrafori. Početkom 30-tih godina XX veka umesto starih prozora s rešetkama od kovanog gvožđa ugrađeni su vitraži s likovima svetaca prema predlošcima slikara Milenka Đurića u poznatoj somborskoj radionici porodice Stanišić. U crkvi su sačuvani predmeti, među njima crkvene knjige i esnafski barjaci, koji su značajni za kulturnu i privrednu istoriju i zato je u celini dragocen spomenik kulture.
Svetotrojičina crkva – Hram svete Trojice
Nalazi se u Gornjoj varoši, prvom predgrađu Zemuna koje je zasnovano u poslednjoj deceniji XVIII veka. Crkva manjih dimenzija, na mestu pređašnje skromne bogomolje, sagrađena je 1842. god. prema planovima domaćeg graditelja Jozefa Felbera. Ikonostas je oslikao zemunski slikar Živko Petrović, sin kovačkog majstora Jovana, koji je obavljao zanatske poslove za ustaničku Srbiju. U hramu su sačuvani izvesni kultni predmeti, među kojima su ratarski i zidarsko-tesarski esnafski barjaci. U sastavu crkve 1799. god. osnovana je Srpska škola. Njenu parternu zgradu iz 1872. godine danas koristi Osnovna škola za odrasle.
Kontumacke crkve
Služile su verskim potrebama putnika koji su u Kontumacu izdržavali propisani karantin. Pravoslavnu crkvu svetog Arhangela Gavrila, kao svoju zadužbinu, podigao je u stilu baroka zemunski privrednik Teodor-Toša Apostolović. Njen ikonostas oslikali su 1830/31. godine zemunski umetnici Dimitrije Bratoglić i Konstantin Lekić. Danas je to manastir Svetog Arhangela Gavrila pored koga se nalazi rimokatolička crkva svetog Roka koja je sagrađena 1836. godine prema planovima zemunskog graditelja Jozefa Felbera.
Hariševa kapela – Hram setog Dimitrija
Grčke trgovačke porodice Petrović-Haris sagradile su je u srpsko-vizantijskom stilu 1874-76. godine prema planovima poznatog arh. Svetozara Ivačkovića. Slike na niskom ikonostasu radio je Pavle Simić. Ispod crkve je kripta članova u svoje vreme poznate porodice. U ograđenoj porti sahranjeni su ostaci dvadeset Zemunaca, pripadnika Narodno-oslobodilačkog pokreta, koji su stradali u ustaškom logoru u Staroj Gradiški (1944). U blizini je kosturnica i nadgrobnik koji je Opština grada Zemuna 1928. god. podigla «Poginulim i umrlim srpskim borcima za vreme Prvog svetskog rata». U severozapadnom delu groblja je zajedničko počivalište Žrtava fašističkog terora u kojem je sahranjeno nekoliko hiljada logoraša s bivšeg beogradskog Sajmišta na levoj obali Save i stela sa imenima nastradalih zemunskih Jevreja od 1941. do 1945. godine.
Hram svetog Arhangela Gavrila u Batajnici
Batajnica, nekadašnje selo, pa prigradsko naselje od 1971. godine je sastavni deo Zemuna i užeg područja grada Beograda. U centru naselja je pravoslavna crkva podignuta 1780. god. u skromnijoj varijanti baroka, karakterističnoj za crkve u bivšoj Vojnoj granici. Prestone ikone na oltaru radio je slikar Teodor Kračun (XVIII v.) značajni predstavnik srpskog baroka u Vojvodini. U blizini crkve su spomenik Palim borcima 1941-1945. godine, rad umetnice Ljubinke Savić-Grasi i spomen-obeležje koje podseća da je 101 Batajničanin stradao u vreme Prvog svetskog rata 1914-1918.godine.
Hram rođenja presvete Bogorodice u Batajnici
Gradnja crkve je započeta 1991. godine i danas je to kompleks sa parohijskom domom i mesto gde se razvija crkveni i verski život.
Hram svetog velikomučenika Georgija u Ugrinovcima
Podignuta je u periodu od 1734. do 1779. godine. Prema podacima iz zapisa ispod ikone Svetog Jovana Zlatoustog, crkva je definitivno završena 1788. godine. To je jednobrodna građevina sa jednom polukružnom apsidom na istočnoj strani i pripratom, horom i zvonikom na zapadnoj strani. U prostornom i dekorativnom pogledu crkva je koncipirana u duhu baroka. Međutim, njen prvobitni izgled doživeo je niz izmena. Prva prepravka je izvršena 1834—35. godine, kada je jedan od najuglednijih zidarskih majstora iz Zemuna, Johan Hengster zajedno sa Francom Pilsom obnovio crkvu i podigao novi zvonik. Ikonostas razvijenog tipa, izrađen 1787. godine u baroknom stilu, sastavljen je od stilizovanih biljnih motiva. Ovo je jedini u celini očuvani ikonostas Mihaila Radosavljevića, veoma darovitog zemunskog slikara. Za preslikavanje pojedinih ikona sa ikonostasa angažovan je 1912. godine zemunski slikar Branko A. Kuzmanović. Današnji zvonik datira iz 1958. godine, kada je obnovljen ugrinovački hram, stradao ustaškim skrnavljenjem i rušenjem za vreme Drugog svetskog rata. Crkva predstavlja arhitektonsko-urbanističku vrednost, kao materijalno svedočanstvo razvoja sakralne arhitekture i likovnih umetnosti Srba XVIII i XIX veka u donjem Sremu.
Novoizgrađene crkve
Hram svetog velikomučenika kneza Lazara u Zemun Polju
Sagrađena je krajem devedesetih godina XX veka
Hram svetog Kirila i Metodija u naselju Busije
Hram svetog proroka Ilije u naselju Grmovac
Hram svetog đakona Avakuma i igumana Pajsija u naselju Altina
Hram svetog Atanasija Velikog u naselju Plavi horizont
Hram svetog Jovana Šangajskog, naselje Šangaj – Batajnica
Hram svetog kralja Stefana Dečanoskog, naselje 13.maj – Batajnica
Hram svetih mučenica Vere, Nade, Ljubavi i majke im Sofije, naselje Nova Galenika
Hram svete velikomučenice Nedelje u naselju Belarica – Batajnica
Hram uznesenja blažene djevice Marijegrađena je od 1785. do 1795. godine na mestu prepravljene turske džamije. Sredinom XIX veka je restaurisana i definitivno oblikovana u stilu ampira s baroknim elementima. Svedoči o višekonfesionalnom sastavu zemunskih stanovnika. Iz istog vremena (1787) je jednospratnica Župskog ureda i stana župnika.
Samostan svetog Ivana Krstitelja i Antuna
U starom jezgru Zemuna smešten je stari franjevački samostan iz sredine XVIII veka, koji je obnovljen 1838. godine. Poseduje jednu od najlepših kulturnih riznica u Beogradu-biblioteku iz 16. veka.
Sinagoga
Na mestu stare sinagoge aškenaski Jevreji 1850. godine podigli su novu koja je oblikovana u duhu romantizma. Pored sinagoge nalazi se prizemnica bivše jevrejske škole. Sinagoga je retko sačuvani spomenik koji podseća na nekad značajnu jevrejsku koloniju, koja je imala važnu ulogu u privrednom i urbanom razvoju Zemuna.
Jevrejska opština Zemun
Zemun, Dubrovačka 21